Categorieën
Boeken Recensent

Canada | Hag-seed – Margaret Atwood

Een moderne hervertelling van Shakespeare’s The Tempest – die kan ik echt niet aan me voorbij laten gaan. En dus reserveerde ik Margaret Atwood’s Hag-seed bij de bieb. Naast dat het Shakespeare is speelt het boek zich af in Canada, waarmee ik dat land in mijn Lees de Wereld Rond leesuitdaging kan afstrepen. Twee vliegen in één klap.

Waar gaat The Tempest over?

The Tempest is een bijzonder toneelstuk, geschreven door William Shakespeare. In het Nederlands heet het De Storm. Waar gaat het over?

Het belangrijkste personage in The Tempest is Prospero, de rechtmatige hertog van Milaan. Hij wijdt zijn leven aan de studie van de magie en laat zijn zaken regelen door zijn broer Antonio. Antonia trekt echter alle macht naar zicht toe en laat Prospero en zijn driejarige dochter verbannen. Ze worden op een gammel bootje op zee gezet en stranden op een eiland. Prospero maakt van zijn tijd op het eiland gebruik om zijn magische krachten te ontwikkelen. Dankzij Gonzalo, de raadsheer van de hertog, beschikt hij nog over al zijn magische boeken. Op het eiland bevrijdt hij ook de luchtgeest Ariel, die door de heks Sycorax gevangen is gezet. Op zijn beurt verzekert Prospero zich van Ariels loyaliteit.

Op het eiland woont ook Sycorax’ zoon Caliban, een misvormd monster. Aanvankelijk is Prospero vriendelijk tegenover het wezen en geeft hem water en voedsel. Caliban leert Prospero hoe hij moet overleven op het eiland, terwijl Prospero en Miranda hem onderwijzen in hun eigen taal. Omdat Caliban in het verleden heeft gepoogd om Miranda te verkrachten, verplicht Prospero hem nu om als slaaf te dienen. Caliban ziet de tovenaar als een tiran en heeft een diepe afkeer van zowel hem als zijn dochter. Prospero en Miranda wantrouwen en verafschuwen op hun beurt Caliban.

Het toneelstuk begint met Prospero die erachter komt dat zijn broer Antonio op het schip zit dat het eiland passeert. Prospero wakkert een storm aan waardoor het schip zinkt. Met zijn toverspreuken en met de hulp van Ariel slaagt Prospero erin om de overlevenden van het wrak in verschillende groepjes op het eiland te laten aanspoelen. De verschillende passagiers van het schip zwerven over het eiland en in drie subplots gebeurt het een en ander.

Prospero manipuleert de koers van zijn vijanden terwijl ze over het eiland rondzwerven. Uiteindelijk worden alle hoofdpersonages voor hem gebracht. Prospero vergeeft Alonso, maar straft ook Antonio’s verraad en Sebastians moordpoging. Uiteindelijk gebruikt Prospero zijn magie om te verzekeren dat iedereen terugkomt in Italië, waarbij de verbeelding van het publiek een doorslaggevende rol speelt.

Een analyse van The Tempest kun je lezen op Wikipedia, hier staat het verhaal wat uitgebreider opgeschreven.

Over Hag-seed: the Tempest retold

Ik vond Hag-seed in eerste instantie moeilijk in te komen. Het leed van hoofdpersoon Felix Phillips raakte me niet zo, hoewel hij alles kwijt raakt wat hij heeft. Zijn vrouw, zijn dochter, zijn baan. En zijn levenswerk. Maar langzaam begon Felix voor me te leven. Hij kreeg een smoel en ik kon me steeds beter inleven in zijn situatie.

Afbeelding Hag-seed van Margaret Atwood

Felix kiest na zijn ontslag voor een isolement, afzondering van de rest van de wereld. Maar The Tempest, het laatste toneelstuk waar hij aan werkte, blijft maar door zijn hoofd spoken. Hij wil toch een keer zijn Tempest uitvoeren. Op een dag is daar zijn kans: als leraar Literacy through Literature in een penitentiaire inrichting. Hij solliciteert en zegt dat hij Shakespeare met de ingezetenen wil gaan doen door samen met hen de stukken te behandelen, te begrijpen, te herschrijven waar nodig en uiteindelijk uit te voeren. Een gewaagd plan, maar succesvol, zo blijkt al snel.

Vooral de gedetineerden uit de inrichting spreken tot de verbeelding. Ze hebben allemaal zeer creatieve artiestennamen voor zichzelf bedacht en gaan oprecht geïnteresseerd met de Shakespeare-stukken aan de slag. Aan The Tempest worden liedjes toegevoegd, er wordt gerapt en gedanst. Er is te weinig gelegenheid in Hag-seed om deze gedetineerden, de acteurs, allemaal uit te diepen. Maar dat is voor het verhaal ook niet nodig. Je begrijpt dat ze een sleutelrol spelen voor Felix’ plan, maar geen hoofdrol. Die is weggelegd voor Felix.

De lagen in Hag-seed

Hag-seed zit vol met lagen en parallellen naar The Tempest. Het resultaat is een fantasievol en rijk verhaal. Is Felix in een bepaalde vorm een reïncarnatie van Prospero? Hij wil het zelf graag geloven. Zo houdt hij zijn overleden dochter Miranda levend door zich voor te stellen dat zij bij hem woont en tegen hem praat. Miranda is onzichtbaar voor iedereen, behalve voor hem. Op exact dezelfde manier is Ariel in The Tempest onzichtbaar voor iedereen behalve Prospero.

Net als Prospero zet Felix een show op om wraak te nemen. En net als Prospero heeft Felix jarenlang de tijd om zijn wraak voor te bereiden. Uiteindelijk krijgt Felix, net als Prospero, vergeving en krijgt hij wat hij wil. Hij doet een stapje terug om de jongere generatie een kans te geven. En zo zijn er nog wel meer parallellen te vinden. Ik vond het erg ingenieus opgezet.

Een ode aan theater

Atwood heeft een briljante hervertelling van The Tempest geschreven, met allerlei slimme parallellen en laagjes. Als je het oorspronkelijke verhaal van Shakespeare kent zul je allerlei verwijzingen vinden, ik houd er zelf erg van om op die manier te puzzelen.

En, niet onbelangrijk, het boek van Atwood is ook een ode aan theater in het algemeen. Felix Phillips is artistiek directeur van een theaterfestival en toneelregisseur. Als lezer krijg je dus ook een inkijkje in de manier waarop je een toneelstuk opbouwt, welke uitdagingen je tegenkomt als je werkt met onconventionele acteurs zoals gedetineerden. Het is mooi om mee te leven hoe Felix en zijn acteurs van niks naar een geloofwaardige voorstelling werken.

Over Hogarth Shakespeare – moderne hervertellingen

Al tijden lijkt het me een geweldig goed idee om de verhalen van Shakespeare in een eigentijds jasje te gieten. In eerste instantie dacht ik zelf aan toneel, maar een proza-vertelling is misschien nog wel beter. Op die manier spreek je nog meer mensen aan. En dat is precies wat Hogarth Shakespeare doet.

Voor het project zijn diverse bekende auteurs uitgekozen om de klassieke stukken van Shakespeare een modern jasje aan te trekken. Voor The Tempest is dat dus Canadees auteur Margaret Atwood. Een ander voorbeeld is Jo Nesbø die Macbeth gaat herschrijven. Ik ben benieuwd. Meer over het Hogarth Shakespeare project lees je hier.

Ben je dus benieuwd naar het verhaal van The Tempest maar zie je er tegenop om het oorspronkelijke toneelstuk te lezen? Lees dan Hag-seed van Margaret Atwood. Ik kan het je aanraden. Het is een orgineel verhaal en je steekt er ook wat over Shakespeare en The Tempest over op.

Ik lees zelf de Shakespeare vertellingen van Sparknotes, No Fear Shakespeare. In ieder boek lees je links de oorspronkelijke oud-Engelse versie en rechts een moderne Engelse vertaling. Ik vind dit een ideale manier om de stukken van Shakespeare in het Engels te lezen zonder mijn hoofd te moeten breken over het oud-Engels. Lees hier meer over de boekjes en vertalingen van No Fear Shakespeare.

Afbeelding The Tempest van No Fear Shakespeare

Boekinfo & bronnen

Gelezen: Hag-seed: the Tempest Retold

Auteur: Margaret Atwood

Uitgave: Londen: Hogarth Shakespeare, 2016

Land: Canada

Bronnen:
Wikipedia Artikel – De storm (toneelstuk)
Engelstalige samenvatting The Tempest

Laura Schoenmakers

Door Laura Schoenmakers

Laura Schoenmakers is gefascineerd door verhalen. Op deze site schrijft ze blogs, essays, columns en recenseert boeken en theatervoorstellingen. Als online copywriter werkt ze voor haar freelance onderneming Content & Stories. Ook adviseert ze over online content, websites en storytelling voor ondernemers. Daarnaast volgt ze een opleiding tot theaterregisseur. In haar vrije tijd doet ze aan acteren, zingen, lezen, sporten en wandelen in de natuur.