Een spiegel voorhouden

Een spiegel voorhouden

07-12-2020 Uit Door Laura Schoenmakers
Leestijd: 4 minuten

Afgelopen week hield mijn man mij op een mooie manier een spiegel voor. Dat gebeurde niet letterlijk, maar op een meer subtiele manier. Het was zo’n waardevolle opmerking dat ik veel van mijn gedrag ineens in een ander licht zag. Een aha-erlebnis met hoofdletter A. Dit is wat er gebeurde…


Het begon met een boek

We liepen tussen de middag in het park toen het gebeurde. Ik vertelde hem over het boek dat ik aan het lezen was, Big Magic, geschreven door Elizabeth Gilbert. De Amerikaanse auteur Elizabeth Gilbert ken je van boeken als Eten, Bidden, Beminnen en Stad van Meisjes. Ik heb haar als schrijver onlangs herontdekt.

Ooit, in 2009 of 2010 misschien al, las ik Eten, Bidden, Beminnen en vond het toen een teleurstellend rechttoe-rechtaan boek. Gek genoeg zijn mijn meningen tegenwoordig zachter dan toen, dus ik ga het binnenkort opnieuw lezen. Op een onbewust niveau is haar verhaal me toch bijgebleven. Soms vindt een boek jou.

Terug naar Big Magic. In dit boek schrijft Gilbert over creativiteit, een onderwerp waar ook ik enigszins door gefascineerd ben. Ik was benieuwd wat ze erover zou zeggen en keek, ter voorbereiding, een interview van Marie Forleo met haar. De vrouwen spraken enthousiast over het boek en vooral Gilbert had een fijn gevoel voor humor. Na afloop van het interview voelde ik me enthousiast. Nieuwsgierig gemaakt door het interview leende ik het boek uit de bieb. Wat zou Gilbert te melden hebben?

Ideeën als eigen entiteiten

Eén van de eerste dingen die ze vertelt, is dat ze ideeën ziet als eigen entiteiten. Ideeën zweven rond over de wereld en klampen creatieven aan (het woord creatieve vind ik respectvoller dan creatieveling). Vervolgens gaat dat creatieve mens aan de slag met het idee. Dat je dus eigenlijk een soort eureka-moment beleeft als er een idee in je opkomt. Mooi beeld vind ik dat.

Het veelkoppige beest van creatieve ideeën

Alleen werkt dat bij mij niet zo. Zelf ervaar ik een constante stroom van beelden, associaties, kleuren, emoties, gedachten, woorden, mensen, concepten, etcetera. Rust is er nauwelijks in mijn brein, behalve misschien als ik hardloop. Al die beelden roepen weer associaties op, die weer heel eigen associaties oproepen. Ik sleep er steeds meer bij en probeer dat alles steeds beter te duiden. Op die manier ontstaat er geleidelijk aan een organisch beest van creatieve ideeën. Het groeit me letterlijk boven het hoofd.

Dit is ongeveer hoe mijn associaties uitgroeien tot een creatief-organisch-veelkoppig-veelpotig-beest:

Video van de briljante filmmaker Cyriak. 💚

Nu ben ik mijn hele leven al bezig met creatieve projecten en in deze valkuil ben ik al meerdere keren gestapt. Op mijn vijftiende schreef ik twee saga’s: één science-fiction-verhaal en een fantasyverhaal. Daarnaast maakte ik een toneelstuk. Bij al die drie projecten voegde ik gewoon toe waar ik op dat moment mee bezig was. Hoorde ik een liedje dat me aansprak? Hop, in het toneelstuk. Leerde ik hoe Tolkien zijn Elfentalen had gemaakt? Hop, ik bedacht zelf ook een eigen taal. Begon ik te schrijven aan een bepaalde scène, dan ontstond daaruit automatisch een tweede scène, en een derde, en een vierde. Tot ik er dertig had en bij mezelf dacht: het zijn er misschien wel wat veel.

Wat er vervolgens gebeurt, is dat ik de draad kwijt raak (waar deed ik het ook alweer voor?) en dat ik compleet verlam. Ik weet niet meer waarom ik met het project was begonnen, het is me te groot geworden en ik vlucht. Op die manier ziet geen van mijn projecten ooit het levenslicht.

De slimme woorden van mijn wijze man

Dit verhaal vertelde ik aan mijn man. Hoe ik verschilde van Elizabeth Gilbert. Dat zij het idee heeft dat inspiratie echt bij je aan moet komen, terwijl mijn overactieve brein voortdurend ideeën produceert. Hoe zat dat dan?

‘Nou, jij associeert gewoon heel veel.’ Aldus sprak mijn wijze man.
Gelijk voelde ik dat hij hier de kern te pakken had. Hij lichtte het toe. ‘Jij neemt wat je kent, wat je weet en wat je ziet en associeert daarop tot er een nieuw idee komt.’
‘Dat klopt wel inderdaad. Mijn brein werkt gewoon op die manier. Er ontstaan heel snel nieuwe lijntjes.’

Met dat ik het zeg, denk ik: wat als dit nu ook is wat er gebeurt in gesprekken en presentaties? Dat ik chaotisch en druk overkom omdat mijn hoofd voortdurend associeert op, tja, zeg maar, alles? En omdat een extraverte persoonlijkheid heb, spreek ik dat idee ook direct uit. ‘Wat als…’

Zo spring ik van de hak op de tak en hebben mensen om me heen moeite om me te volgen. Aha!

Razendsnel lijntjes leggen

Ik ben dus een sterke associeerder, kan razendsnel lijntjes leggen waar een ander er helemaal nooit aan gedacht had om daar iets neer te leggen, laat staat een lijntje. Ideeën vinden mij niet, ideeën ontstaan dankzij de manier waarop ik naar de wereld kijk en kennis, beelden en ervaringen combineer tot iets nieuws.

Associëren is voor mij zo natuurlijk dat ik vergeet dat ik nog andere dingen aan het doen ben. Ideeën verzinnen is blijkbaar zoveel belangrijker dan een gesprek voeren. Met deze aha-erlebnis op zak weet ik ook wat ik wil leren.

Minder richten op associëren?

Ik wil in een gesprek minder chaotisch en intens overkomen. Wellicht door meer focus te houden en het verhaal in te kaderen. Deels kan ik dat oefenen. Hoe ik het verder precies aan ga pakken weet ik nog niet, want het associëren komt er toch wel uit en dat geldt natuurlijk al helemaal als ik het probeer te onderdrukken.

Een scherpe observator

Ik vind het mooi hoe mijn man zo snel en scherp ziet hoe ideeën bij mij ontstaan. Hij is een scherpe observator en heeft me hiermee iets waardevols over mezelf geleerd. Een onverwacht cadeautje. Bij gebrek aan een beter beeld noem ik het maar dat hij me een spiegel heeft voorgehouden. Hij spiegelde mijn associërende gedrag niet letterlijk, maar observeerde enkel dat ik vaak praat over associëren en hoe ideeën ontstaan.

Natuurlijk had hij gelijk.

100%.

Mij geeft hij zo een nieuwe bril waardoor ik naar mijn eigen handelen kan kijken en misschien ook nog kan leren hoe ik de wildgroei aan associaties binnen de kaders kan houden. Kortom, een waardevolle les waar ik hopelijk in de toekomst nog veel aan heb. 😊

🙏 Dankbaar ben ik voor de foto bovenaan deze blogpost. Ik vond hem op Pexels en Amine M’Siouri maakte hem.

Laura Schoenmakers