Hamlet, prins der pubers

Hamlet, prins der pubers

21-03-2019 Uit Door Laura Schoenmakers

Ja, Shakespeare! Als ik een kans heb om een Shakespeare-voorstelling te zien, grijp ik die met twee handen aan. En als het ook nog een jeugdtheatervoorstelling is van Theater Rotterdam, dan ben ik helemaal verkocht. Op vrijdag 15 maart bezocht ik de Hamlet, de familievøørstelling. En wat een succes was dat! Hoe maak je Shakespeare leuk voor kinderen? Nou, zo dus.

Hamlet. Dat is nu niet direct de meest voor de hand liggende keuze voor een jeugdtheatervoorstelling. Het blijft toch een tragedie waarin bijna iedereen sterft. En de dood kan toch een schokkend thema zijn voor kids. Niet in de versie van Theater Rotterdam, zo blijkt wel weer. We worden welkom geheten door twee skeletten, Pierlala en Ger Geraamte. Zodra die eerste zijn intrede doet, liggen alle kinderen al in een deuk. En op het moment dat hij zijn naam uitspreekt, volgen er nog meer lachsalvo’s. Oké, ik heb dus duidelijk geen kinderhumor, want ik snap er niets van. Belangrijkste functie van de skeletten is dat ze het doodgaan minder zwaar maken. Ze vertellen namelijk op voorhand al wat er gaat gebeuren. Zo kom je niet voor verrassingen te staan. En omdat ze toch wel grappig zijn – blijkbaar – en fungeren als een soort vertellers, wordt het hele verhaal een stuk minder serieus. Een goede zet.

Waar gaat Hamlet over?

Waarschijnlijk heb je het verhaal van Hamlet niet paraat. Laten we daarom maar beginnen met een korte samenvatting. Hamlet is de prins van Denemarken, heeft twee liefdevolle ouders, een leuke vriendenclub, een stoer vriendinnetje en geniet volop van zijn leven. Totdat zijn vader sterft. Door een slangenbeet, wordt gefluisterd. Zijn oom Claudius doet gelijk een gooi naar de troon en trouwt met Gertrude, Hamlets moeder. Claudius is nu dus koning én oom én stiefvader. Weird!

En dan verschijnt op een avond de geest van Hamlets vader aan Hamlet. Hij beweert dat Claudius hem vermoord heeft door gif in zijn oor te gieten. Hamlet weet niet wat hij hiervan moet denken. Want het is nou niet bepaald een wetenschappelijk bewijs dat zijn pa ook echt vermoord is door zijn oom.

Psst, komt deze plotwending je bekend voor? Kan kloppen. The Lion King van Disney is ook gebaseerd op Hamlet. Maar Scar wil enkel en alleen de troon van Mufasa kapen, hij trouwt niet met Sarabi.

Hamlet besluit na lang wikken en wegen zijn oom in de val te lokken. Hij wil een toneelstuk opvoeren waarin de moord precies wordt nagespeeld. Als Claudius schuldig is, weet Hamlet zeker dat hij dat kan zien aan zijn reactie. Wij als publiek krijgen ook het toneelstuk te zien. In de versie van Theater Rotterdam werd deze ondersteund door Bohemian Rhapsody van Queen, met Nederlandse teksten van Alex Klaassen (briljant!). Claudius lijkt het steeds warmer onder de voeten te worden en nadien weet Hamlet 100% zeker dat zijn oom schuldig is aan broedermoord.

Voor de buitenwereld lijkt Hamlet echter gek geworden. Zijn moeder kent hem niet meer terug. Hij lijkt wel waanzinnig, hij ziet spoken (letterlijk) en steekt ‘per ongeluk’ Polonius dood, de pa van Ophelia. Gertrude besluit hem weg te sturen uit Denemarken om weer bij zinnen te komen. Door zijn vertrek verzuipt zijn vriendinnetje Ophelia in haar verdriet. In het origineel pleegt ze zelfmoord, in de versie van Theater Rotterdam verdrinkt ze op zee.

Hamlet komt echter nooit aan in Schotland, zijn eindbestemming. Hij weet te vluchten en koerst linea recta naar Denemarken terug om zijn vader te wreken.

Uiteindelijk lukt het Hamlet wel om wraak te nemen. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. Hij ontwikkelt zich van verwende prins tot dode prins, want hij raakt vergiftigd in het eindgevecht. En daarmee leren we dat nietsontziende wraak eigenlijk een beetje jammer is van al die leuke historische figuren.

De versie van Theater Rotterdam

Elk jaar rond de kerstperiode komt Theater Rotterdam met een jeugdtheatervoorstelling. Voorheen waren dat onder meer Woef Side Story, Snorro en de Gelaarsde Poes. De dialogen zijn van Don Duyns, de liedteksten van Alex Klaassen. Pieter Kramer tekent jaarlijks voor de regie. In Hamlet werden nummers van Queen gebruikt, voorzien van Nederlandse teksten. De voorstellingen hebben inmiddels een enthousiaste schare fans verzameld. Niet alleen kinderen, ook hun ouders vermaken zich tijdens deze voorstellingen kostelijk.

De humor is de belangrijkste reden hiervoor. Veel grappen zijn actueel, zo komt Angela Merkel in deze voorstelling een paar keer voorbij. Er zaten zo veel hilarische one-liners in, dat ik niet eens meer precies weet welke dit allemaal waren. Er zit veel vaart in de voorstelling en alles is tot in de puntjes gechoreografeerd.

Daarnaast is aan alle details gedacht. Het decor is prachtig, stage hands en spelers zorgen samen voor de supersnelle wisselingen. We hebben steeds het idee dat we naar een toneelstuk kijken, daarvoor zien we genoeg aanwijzingen. Zo zijn de touwen in beeld waarmee spelers het decor kunnen verplaatsen. Regelmatig worden flight cases het toneel op gerold, waardoor het nooit allemaal te écht wordt. En dat is voor een jeugdtheatervoorstelling over wraak en doodslag toch wel zo prettig.

Hamlet is in deze versie een puber, die harde muziek draait op zijn kamer en zich misdraagt aan tafel. Volgens zijn moeder is hij verslaafd aan drugs, niet waanzinnig. En daarmee heeft zij gelijk een reden om hem weg te sturen uit Denemarken – om af te kicken in een kliniek in Schotland. Waarom Schotland? Tja, dat heeft William Shakespeare ooit zo bedacht.

Het thema van Hamlet is wraak. Dit wordt in de versie van Theater Rotterdam niet zo benadrukt, naar mijn idee. De familieverhoudingen leken een belangrijker thema geworden. Dit is ook een thema dat veel kinderen en jongeren zullen herkennen – gescheiden ouders, stiefouders, veranderende verhoudingen, wat is je eigen rol in dit geheel? Voor mij kwamen er op dat vlak wel weer herinneringen boven.

En man, wat ben ik van deze Hamlet gaan houden zeg. Gespeeld door Vlaming Mattias Van de Vijver is deze Hamlet lekker dwars, lekker menselijk en lekker herkenbaar. En wat afschuwelijk dat hij toch sterft… Je weet dat hij moet sterven, maar mensen, wat zag ik daar tegenop. Ik wilde nog geen afscheid nemen van Hamlet… Ook speciale kudos voor Wart Kamps. Die zat in bijna elke scène. Hij speelde vijf verschillende rollen, waaronder de poppenspeler van Søren, de hond van Hamlet. Respect!

Ik vind het heerlijk om naar professionele voorstellingen van dit niveau te kijken. Dit is echt genieten op alle vlakken. De spelers gaan er helemaal voor. De speelstijl is vaak over-the-top, maar daardoor onwijs grappig. Wat zou ik er voor geven dat iedereen altijd zo ongegeneerd zou spelen op het toneel… Ik kijk nu al uit naar de volgende familieproductie van Theater Rotterdam!

Laura Schoenmakers