Japan | De Opwindvogelkronieken – Haruki Murakami

Japan | De Opwindvogelkronieken – Haruki Murakami

14-06-2017 Uit Door Laura Schoenmakers
Leestijd: 4 minuten

Wauw, wat een boek! Ik moest er eerst nog even van bijkomen voor ik er wat over kon schrijven. Wat een vreemd, maar heerlijk boek. Twee dagen later was ik al vergeten hoe het eindigde, want het einde is niet zo belangrijk als de weg er naar toe. Waar ik het over heb? De opwindvogelkronieken van Haruki Murakami.

Bevreemdende sfeer

Dit is zo’n boek wat veel mensen waarschijnlijk niet zo goed vinden. Het heeft geen klassieke plotlijn, zo van ‘er gebeurt iets, dat moet de hoofdpersoon overwinnen, en hij heeft uiteindelijk meer dan hij had en alles onderweg heeft tot dit moment geleid’. Nee, dit verhaal bevat veel meer verhalen, en niet maar één. De meeste verhaallijnen lijken ook nergens toe te leiden en lijken al helemaal geen bijdrage te leveren aan het verhaal en de groei van de hoofdpersoon.

Wie de boeken van Murakami kent weet dat er af en toe vreemde dingen gebeuren in zijn boeken, behalve in Norwegian Wood (dat ik persoonlijk erg mooi vond, maar heel anders dan de andere boeken). Zijn boeken kenmerken zich door een bepaalde afstandelijkheid, hoewel ze vaak in het ik-perspectief geschreven zijn. Je kijkt mee in het hoofd van de hoofdpersoon, maar tegelijkertijd lijkt het alsof die persoon niet in zijn eigen hoofd zit maar als een derde persoon boven zichzelf zweeft. Daardoor voelt de sfeer afstandelijk en bevreemdend.

En er gebeuren rare dingen, zoals mysterieuze telefoontjes door mysterieuze vrouwelijke media, iets met parallelle werelden, vreemde vrouwen op leeftijd die je aanspreken en samen met je gaan shoppen voor een compleet nieuwe garderobe (voor jou!), enge mannetjes die ineens in je woonkamer staan en bizarre brieven van je verdwenen vrouw. Ik snap wel dat sommige lezers dan afhaken.

Toch moet je doorzetten. Je hoeft je niet te laten vertellen door mij wat je moet doen, maar echt, het verrijkt alles als je toch doorzet. Murakami’s taalgebruik en stijl nemen je vanzelf mee.

En moet je alles willen weten of begrijpen aan het einde van het boek? Volgens mij niet. Ik snap en begrijp ook niet alles. Ik moest zelfs twee dagen nadat ik De Opwindvogelkronieken had uitgelezen het einde nog eens opzoeken, want hoe liep het nou ook alweer af?

Laat je behoefte alles te willen voorspellen varen en laat je verrassen door dit prachtige boek. Geniet ervan. Het is een dikke pil, ik denk dat je de zomervakantie er wel mee doorkomt.

De (on)logica van het leven

Een hoogtepunt van het boek zijn de brieven van May Kasahara, ofwel ‘Zoals May Kasahara het ziet’. In deze hoofdstukken staan filosofische en existentiële bespiegelingen centraal en daar kan ik me persoonlijk helemaal in verliezen. Ik deel hier een stukje van hoofdstuk 5, De maffe dochter van een paar boomkikkers (Zoals May Kasahara het ziet 5):

Weet je wat ik geloof? Op een enkele uitzondering na denken de mensen dat het leven en de wereld van begin tot eind in wezen logisch aan elkaar hangen (of dat dienen te doen), en daar leven ze dan naar.

Dat voel ik soms heel sterk wanneer met de andere meisjes praat. Af en toe gebeurt er wat, op het maatschappelijke vlak of op het persoonlijke, dat maakt niet uit, en dan zeggen de mensen: ‘Dat komt door dit of dat.’ En meestal zegt iedereen dan heel instemmend: ‘O ja, natuurlijk!’

Nou, dat snap ik niet zo best. Als je zegt van: ‘Dit zat zó, en daarom is er dát gebeurd’, dan zeg je in feite hetzelfde als wanneer je een bakje instantpudding in de magnetron zet en op het knopje drukt. Wanneer je de ping hoort haal je het deksel eraf, en wat zie je? Pudding. Ik bedoel, je krijgt helemaal geen uitleg of zo. Wat gebeurt er precies tussen het knopje en de ping?

Daar zie je niks van wanneer je het deksel erop doet. Het kan best zijn dat die instantpudding zonder dat we er erg in hebben in de duisternis een keer in een macaronischotel verandert voor hij zich weer in pudding omzet. Ja, weet jij veel?

Wanneer wij instantpudding in de magnetron zetten, nemen we aan dat we na de ping vanzelfsprekend pudding mogen verwachten. Maar volgens mij is dat niet meer dan een hypothese.

Wat mij betreft: als ik instantpudding in de magnetron zou stoppen en na de ping vind ik een macaronischotel onder het deksel, dan voelde ik me eerder opgelucht.

 

Zo’n stuk als dit zet dan bij mij de radertjes aan het werk. Oorzaak en gevolg, wij mensen zijn daar heel sterk in. We zoeken verklaringen, oplossingen en analyseren alles wat we tegen komen. Zolang we onze angst dat we iets niet begrijpen maar niet de losse teugel geven.

De angst dat we iets niet kunnen verklaren komt voort uit de angst voor het onbekende, iets waar wij als mensenras zo veel hinder van ondervinden dat hele psychologische stromingen zijn opgericht om met die angst om te leren gaan.

Wat May Kasahara hier zegt gaat om hetzelfde. Mensen willen een ‘logische’ verklaring voor gebeurtenissen, daar komt het hele natuurkundevak vandaan: wat is bliksem? Waar komt het vandaan? Door nieuwsgierig te zijn en vragen te stellen vinden we een manier om met de angst voor het onbekende om te gaan.

Maar is het logisch? Niet altijd. Soms staat er een macaronischotel in de magnetron terwijl je er instantpudding in hebt gestopt. Dat maakt het leven onverwacht. En dat is best eng, maar vooral ook leuk. Je ziet het leven anders als je De Opwindvogelkronieken hebt gelezen.

Boekinfo & Bronnen

Gelezen: De opwindvogelkronieken. Vertaling van Nejimakidori kuronikuru; vertaald door Jacques Westerhoven.

Auteur: Haruki Murakami

Uitgave: Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, vijfde druk, 2008

Land: Japan

Laura Schoenmakers