Roemenië | Zaira – Catalin Dorian Florescu

Roemenië | Zaira – Catalin Dorian Florescu

04-07-2017 Uit Door Laura Schoenmakers
Leestijd: 4 minuten

In mijn Lees de Wereld Rond leeschallenge kom ik heel uiteenlopende verhalen tegen. Sommige zijn modern, andere historisch. Weer andere zijn ontzettend complex en wollig geschreven. Zaira past in de laatste categorie. Is dat goed of slecht?

Waar gaat Zaira over?

Voor ik de vraag beantwoord of het goed of slecht is dat een boek wollig is geschreven, zal ik eerst beschrijven waar het boek over gaat.

Zaira vertelt het verhaal van de Roemeense Zaira Izvoreanu, dochter van een officier en een landeigenares. In haar jeugd schitteren haar ouders door afwezigheid, maar ze voelt zich veilig en geborgen in het landhuis van haar grootmoeder, tante en neef op het Roemeense platteland. Ze is eigenlijk nooit alleen.

We volgen Zaira in haar leven, van geboorte tot haar terugkeer naar Roemenië. Tijdens die reis doen we Strehaia, Boekarest, Timisoara, Praag en Washington aan.

Het leven lijkt Zaira te overkomen – zoals het ons allemaal overkomt – maar ik betwijfel of dat direct een interessant verhaal oplevert. Ze ontmoet de liefde van haar leven en raakt hem weer kwijt door toedoen van de communisten.

Aan het einde van het boek was ik verbijsterd hoeveel invloed de communisten hadden op de levens van gewone mensen. En hoe wrok je een heel leven lang kan beheersen.

Sterk eerste deel

Het eerste deel van het boek vond ik interessant en een stuk sterker dan het tweede deel. Hier leren we hoe het dagelijks leven in communistisch Roemenië er uit zag en hoe snel alles veranderde, welke weerslag het had op het dagelijks leven – het is goed opgeschreven met hier en daar prikkelende omschrijvingen.

Het leven van toen is voor iemand die nu leeft onvoorstelbaar. En daardoor onvoorstelbaar boeiend.

Het leven van Zaira

Zaira gaat naast het leven in een communistisch land vooral ook over Zaira’s leven. Hoe ze keuzes maakt (of eigenlijk niet, de keuzes zijn er ineens gewoon) en hoe ze steeds ongelukkiger wordt met dochter en man in Amerika.

Had ze iets anders kúnnen kiezen? Had ze moeten kiezen voor een nieuwe vader voor haar dochter? Of had ze kunnen kiezen voor haar grote liefde? Zelf denkt ze geen keus te hebben – altijd gevaarlijk om jezelf klem te zetten door dat te denken.

Uiteindelijk reist ze naar Roemenië om haar grote liefde op te zoeken – en daar ontdekt ze dat ze haar hele leven een speelbal geweest is van een wraaklustige communist. In hoeverre was haar leven van haarzelf?

In haar leven ontmoet Zaira heel veel verschillende mensen. Ze leert ze lang niet allemaal goed kennen en wij dus ook niet. Ze houdt zich afzijdig van mensen en daardoor krijgen de personages weinig diepte.

Zaira zelf krijgt ook weinig smoel. We weten alles over haar geschiedenis, maar ze gaat niet leven voor je, ze sprankelt niet van de pagina’s af. Zaira blijft niet hangen in mijn herinnering, wat jammer is, want ze heeft veel potentie.

Het is mij niet duidelijk geworden wat Zaira’s motivatie is. Wat wil ze? Geen van haar motivaties zijn zo sterk dat ze haar dagelijks drijven.

Ze blijft haar ene voet voor de andere zetten en denkt niet na over de eindbestemming. Dat zal voor veel mensen dagelijkse kost zijn, maar het is niet zo interessant om daarover te lezen in een roman.

Een personage dat een verlangen heeft, iets wil, maar het niet kan krijgen – en toch doorzet – is een stuk interessanter en levendiger om over te lezen.

Hoewel er weinig verrassingen in Zaira zitten, was er toch een verrassende wending in het laatste hoofdstuk die ik totaal niet aan had zien komen.

Het blijkt dat Zaira’s dochter en Zaira’s man al jarenlang een verhouding hebben, onder haar eigen dak. Moeilijk te geloven, maar wel een verrassende wending. Het resultaat van deze ontknoping is dat zowel Zaira’s dochter als man uit haar leven verdwijnen.

Van detail naar anekdote en weer terug

Het boek springt heen en weer van gedetailleerd beschreven scènes naar samenvattende stukken tekst. Een logische keuze, vooral als je een heel mensenleven in een boek wil vangen.

Veel van die samenvattende stukken krijgen daardoor wel de aard van een anekdote – kort en onbetekenend.

Het is met dergelijke anekdotes ook erg moeilijk om emoties, verlangens en motivaties van de personages weer te geven. Af en toe wordt het verhaal ook rommelig hierdoor.

Mijn Eindoordeel

Kortom, Zaira is een boek met interessante beschrijvingen van het leven in communistisch Roemenië. Persoonlijk hield ik ook erg van de gebeurtenissen in en om het theater waar Zaira werkt.

De wollige complexe stijl van Florescu vind ik geen aanrader. Het maakt het moeilijk mee te leven met de personages en een thema te ontdekken. Sommige delen van het verhaal hadden best weggelaten kunnen worden.

Het historisch karakter van het boek vond ik sterker dan de romankant van Zaira. Doordat de schrijver alles wil optekenen, geen duidelijke keuzes maakt, maakt hij het de lezer moeilijk zich te hechten aan Zaira. Ook is er daardoor moeilijk een rode draad te ontdekken in het verhaal.

Ik ben blij dat ik het gelezen heb, want ik heb er veel van geleerd, maar ik zal het niet snel nog een keer lezen.

Als je van historische familiegeschiedenissen houdt, kun je vast genieten van dit boek.

Bron

Gelezen: Zaira, vertaald door Olga Groenewoud uit het Duits (Zaira)

Auteur: Catalin Dorian Florescu

Uitgave: Uitgeverij Signatuur, Utrecht, 2010

Land: Roemenië

Laura Schoenmakers